Nieuws
Politiek zette rem op zorgovernames door private equity
Auteur: Maarten van Poll
In het kort
- Het aantal overnames in de zorg bleef vorig jaar volgens JBR nagenoeg gelijk ten opzichte van de jaren ervoor.
- Private equity en buitenlandse partijen roerden zich minder en dat had alles te maken met het politieke klimaat, stelt het adviesbureau.
- Voor 2025 wordt een beter overnamejaar verwacht, in de geestelijke gezondheidszorg is het bijvoorbeeld ‘heel dynamisch’.
Keer op keer weigerden zorgministers om private equity in de sector te verbieden.
Toch beïnvloedde het politieke sentiment de activiteiten van investeerders.
Investeringsmaatschappijen uit binnen- en buitenland waren vorig jaar minder actief met overnames in de zorg. Het totale aantal transacties daalde maar licht, en dus groeide de rol van publieke partijen. Ook samenwerkingsverbanden tussen privaat gefinancierde zorgaanbieders wonnen terrein, constateert adviesbureau JBR in een donderdag verschenen rapport.
Het Alrijne Ziekenhuis in Leiden. Een mislukte overname had bij dat ziekenhuis gevolgen voor de zorg. Foto: Dylan Nieuwland/ANP
De terugtrekkende beweging van private equity heeft alles te maken met het negatieve sentiment in politiek Den Haag rond deze kopers, zegt medeauteur Caspar van der Geest. Dat schrikt ook buitenlandse investeerders af: ‘Als je van een afstandje naar de Nederlandse markt kijkt, is dit het thema dat je ziet.’
In de Tweede Kamer bestaat al een tijdlang een meerderheid voor allerhande maatregelen, en zelfs voor een verbod op private equity in de zorg. Opeenvolgende kabinetten hebben zo’n ingreep steeds als onhaalbaar en onwenselijk afgewezen.
Concreet is er dus weinig veranderd. En toch heeft deze kritische stemming zijn weerslag, zegt Caspar van der Geest. ‘Het vertaalt zich bijvoorbeeld in de eisen die gemeenten stellen aan winstuitkeringen. Het is nog maar de vraag of dat juridisch houdbaar is, maar investeerders zien het als een risico als zorgaanbieders voor een groot deel van hun omzet afhankelijk zijn van gemeenten als financier.’
Aan de andere kant: een verbod, of iets in die richting, zit er op korte termijn niet in. Dit jaar zijn investeerders weer actiever, ziet Caspar van der Geest. ‘In de geestelijke gezondheidszorg is het bijvoorbeeld heel dynamisch. Die hebben allemaal gewacht, want de resultaten stonden onder druk door een nieuwe cao en een nieuw financieringsmodel.’
Alles bij elkaar daalde het aantal zorgovernames licht ten opzichte van 2023. De laatste vier jaar zijn de schommelingen beperkt. In de langdurige zorg is sprake van een opvallende stijging: 39 transacties, tegen 25 een jaar eerder. Dat waren vooral aankopen door grote private spelers en samenwerkingen tussen stichtingen.
Aantal zorgovernames vrij stabiel, sprong in langdurige zorg
Door Nederlandse Zorgautoriteit goedgekeurde transacties
©FD Bron:JBR
Voor private equity is de langdurige zorg een lastige sector, zegt medeauteur Thomas van Amerongen. Er is een verbod op winstuitkering door zorgaanbieders. Door het scheiden van zorg- en vastgoedexploitatie is alsnog een verdienmodel ontstaan. Maar onroerend goed is nu weer niet de favoriete activiteit van private equity.
Overnames in oogzorg
De mondzorg en de farmacie zijn juist zorggebieden waar investeringsmaatschappijen al jaren zeer actief zijn. In de mondzorg lijkt de grootste hausse wel voorbij, al waren er vorig jaar nog altijd 56 overnames. In de farmacie waren dat er 34. Opvallend is de activiteit van twee ketens in de oogzorg: Oogwereld van AAC Capital en EyeCare van het Britse EMK Capital. Deze partijen meldden vorig jaar elk zeven acquisities.
Er zijn ook hoeken waar juist de stilte in het oog springt. Zo waren er in de diagnostiek (vooral laboratoria voor bloedonderzoek) maar twee overnames. Een paar jaar geleden voorspelde JBR nog een flinke consolidatieslag in de branche.
Die gaat er voorlopig niet komen, zegt Thomas van Amerongen. Het beursgenoteerde Eurofins en Unilabs van het Deense A.P. Moller Holding leken zich op te maken voor forse groei. ‘Zij hebben een te grote broek aangetrokken. Het publieke sentiment was al kritisch, en vervolgens mislukten twee overnames. Bij het Alrijne Ziekenhuis had dat grote gevolgen voor de zorg. Sindsdien zijn ziekenhuizen heel terughoudend.’
Tegelijk is de logica achter schaalvergroting onveranderd. Diagnostiek vergt grote investeringen, er is een tekort aan gekwalificeerd personeel en de tarieven staan onder druk. Daarom zoeken zorgorganisaties naar andere manieren om samen te gaan, zonder inmenging van op winst gerichte private partijen.
‘Die pogingen zijn ook niet altijd succesvol’, zegt Thomas van Amerongen. ‘En ze komen dus wel tot stand onder druk van de aanwezigheid van investeerders.’ De precieze organisatievorm is volgens de adviseur minder relevant, en daarmee de discussie over publiek of privaat geld. ‘Het gaat erom wie de zorg draaiende houdt.’
Voor het jaarlijkse onderzoek telt JBR alle overnames die door de Nederlandse Zorgautoriteit zijn goedgekeurd. Er zijn ook transacties die zo klein zijn dat partijen ze niet hoeven te melden, maar de meeste verkopen van bijvoorbeeld tandartspraktijken zitten er wel in.
Bron: FD – Politiek zette rem op zorgovernames door private equity
